به مناسبت سالروز سعدی

به مناسبت سالروز سعدی

مراسم بزرگداشت یادروز سعدی شامگاه پنجشنبه با حضور سیدرضا صالحی امیری وزیر فرهنگ و ارشاداسلامی، استاندار فارس، محققان و سعدی پژوهان داخلی و خارجی در آرامگاه سعدی در شیراز برگزار شد. از سال ۱۳۸۱  تاکنون اول اردیبهشت ماه درتقویم رسمی ایران به عنوان روز بزرگداشت سعدی نامگذاری شده است.

سخنرانی جناب اقای مهندس سیدمحمدعلی افشانی- استاندار فارس
به مناسبت سالروز سعدی

باسمه تعالی
پروردگار منان را سپاس که دیگر بار ما را توفیق داد تا در بهار دل انگیز دیگری با حضور سعدی پژوهان، سعدی دوستان ، متفکران و نیک اندیشان این سرزمین ، در جوار آرامگاه بزرگ مصلح اجتماعی ، سعدی شیراز گردهم آییم و با یاران همراه , خوشه چین خرمن شیخ حکمت باشیم .
با افتخار، مقدم همه شما بزرگواران وارادتمندان سلطان سخن ایران و جهان را گرامی می دارم .
جهان سعدی ، جهان مروت است و همدردی و آرمان شهرش عدالت است و دادگستری ، او متاثر از این کلام ژرف شیر خدا و صفدر میدان و بحر جود و پیشوای آزادگان و عدالت خواهان علی (ع) که نادیده گرفتن عدالت متزلزل کننده اجتماع و اجرای آن استحکام و پایداری جامعه است ، به زیبایی به حکام هشدار می دهد که فرصت چند روزه را غنیمت شمار و عدل پیشه کن.

به نوبت اند ملوک در این سپنج سرای کنون که نوبت تست ای ملک به عدل گرای
سعدی به تبعیت از فرمان امیرمومنان به مالک اشترکه حاکمان و فرماندهان پناهگاه استوار رعیت باشند و رضایت مردم را فراهم کنند. می گوید :
ملوک از بهر پاس رعیت اند ، نه رعیت از بهر طاعت ملوک .
و باز برگرفته از همین فرمان جاودانه بشری که به مالک می فرمایند : کارگزاران دولتی را از مردمان با تجربه و با حیا و از خاندانی پاکیزه و با تقوا برگزین و نظارت نما تا رضایت رعیت فراهم نمایند ، سروده است .
خـدا تـرس را بـر رعیـت گمار که معـمار ملک است پرهیـزگار
ریاست به دست کسانی خطـاست که از دستشان دست ها بر خداست
خردمند باشد جهان دیده مرد که بسیار گرم آزمودت و سرد
گرت مملـکت بایـد آراستـه مــده کار معظم به نو خاسته
به خردان مفرمای کــار درشت که سندان نشاید شکستن به مشت
نخـواهی که ضایع شود روزگار به ناکـاردیـده مفـرمای کار
سعدی معتقد است مردم پایگاه و اساس حکومت اند و تنها با برقراری عدالت رضایت آنان حاصل است و ظلم و ستم به مردم و رنجش آنان ویرانی ملک است و بدنامی ملک
رعیت چو بیخ اند وسلطان درخت درخـت ای پسر باشد از بیخ سخت
مـکن تا توانـی دل خلـق ریش وگـر می کنی می کنی بیخ خویش
دگــر کشور آباد بیند به خواب که دارد دل اهـل کشـور خـراب
گـریـزد رعیـت زبیـدادگـر کـنـد نـام زشتـش به گیـتی سمر
با چنین رویکردی است که پیروزی در رضایت خاطر مردمان است و خوش دلی آنان . در جهان مطلوب سعدی ، ستم و بیداد مذموم است و کیفر ظالم ، بر حاکم واجب .
سعدی بیش از همه ، در آثار معروف خود بوستان و گلستان و قصایدش منادی عدالت است ؛ از این رو ، باب اول بوستان را به «عدل و تدبیر و رای » اختصاص داده است و باب اول گلستان نیز « درسیرت پادشاهان » است و تاکید بر عدالت حاکمان . دامنه عدالت خواهی او بسیار گسترده است و معتقد به جهان شمولی عدالت خداوند است ، حتی اگر بندگان مرتکب «خطای منکر » نیز شده باشند.
« باران رحمت بی حسابش همه را رسیده و خوان نعمت بی دریغش همه جا کشیده ، پرده ناموس بندگان به گناه فاحش ندرد و وظیفه روزی به خطای منکر نبرد »
او مردمان را به مدارا با هم نوعان و حاکمان را به«مصلحت اندیشی» برای اداره کشور توصیه می کند و معتقد است که عدم رعایت حقوق مردمان حاصلی جز « تهی گشتن خزانه » و غلبه دشمنان ندارد ، چنانکه میگوید :
« یکی را از ملوک عجم حکایت کنند که دست تطاول به مال رعیت دراز کرده بود و جور و اذیت آغاز ، تا به جایی که خلق از مکاید ظلمش به جهان برفتند و از کربت جورش راه غربت گرفتند . چون رعیت کم شد ، ارتفاع ولایت نقصان پذیرفت و خزانه تهی ماند و دشمنان زور آوردند …».
اگر چه رکن اصلی آرمانشهر سعدی عدالت است و دادگستری اما خیر و نیکی و مصونیت از آسیب زمانه را در شادی و آزادی خلق می داند و حامیان آزادی را بزرگان درگاه خدا می بیند .
به خرمی و به خیر آمدی و آزادی که از صروف زمان در امان حق بادی
بـه اتفـاق همایون و طلعت میمون دری ز شـادی بر روی خـلق بگشادی
بـزرگ پیش خداونـد بنده ای باشد که بنـدگان خدایـش کنـند آزادی

جهان معنایی سعدی ، جهانی است پند آموز و تجربه نگر ، جهان انسانیت و عدالت ، جهان نیک اندیشی و ماندگاری است .
بس بگـردید و بگردد روزگـار دل به دنیــا درنبندد هوشیـار
ای که دستت می رسد کاری بکن پیش از آن کـز تو نیاید هیچ کار
این همه هیچ است چون می بگذرد تخت و بخت و امر و نهی و گیر و دار
نام نیـــکو گر بماند زآدمی بــه کــزو ماند سـرای زرنگار
پیش از آن کز دست بیرونت برد گـــردش گیتی زمــام اختیار
از درون خستــگان اندیشه کن و از دعـــای مـردم پرهیزگار

به امید زیستی متناسب با اندیشه بزرگان دین و ادب این سرزمین کهن

درباره نویسنده

ابراهیم میر آموزگار کلاس اول الف